Nghiên cứu hoạt chất từ Xuyên Tâm Liên – Andrographolide (穿心莲内酯) trên thí nghiệm và lâm sàng

Vị thuốc Đông y

Andrographolide (穿心莲内酯) được chiết xuất từ Xuyên Tâm Liên là gì?

Andrographolide chiết xuất từ Xuyên Tâm Liên dạng uống
Andrographolide chiết xuất từ Xuyên Tâm Liên dạng uống

Andrographolide là một chất hữu cơ. Công thức phân tử C20H30O5. Thành phần có công hiệu của cây Xuyên Tâm Liên có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, tiêu viêm, giảm đau, có tác dụng đặc biệt đối với bệnh nhiễm trùng đường hô hấp trên do vi khuẩn, vi rút và bệnh lỵ, và được biết đến như một loại thuốc kháng sinh tự nhiên. Sản phẩm này là một hợp chất Diterpene Lactone, rất khó hòa tan trong nước và thường chỉ có thể được sử dụng bằng đường uống.

Công thức hóa học của Andrographolide
Công thức hóa học của Andrographolide

Andrographolide (穿心莲内酯) đã được xuất hiện trong Dược điển Trung Quốc xuất bản năm 2010. (Như vậy nó không phải được nghiên cứu với mục đích ban đầu một loại thuốc chuyên dùng trong điều trị Covid – 19).

Phương pháp điều chế

Lá cây Xuyên Tâm Liên được ngâm trong dung dịch Etanol 95%, dung dịch ngâm Etanol thu được khử màu bằng than hoạt tính, chất lỏng sau khi khử màu được chưng cất để thu hồi Etanol, chất lỏng được cô đặc lại để thu được tinh thể thô. Các tinh thể thô được đun nóng với lượng gấp 15 lần Etanol 95% để hòa tan, được than hoạt tính khử màu, Lọc khi còn nóng, Kết tinh lại, thu được sản phẩm kết tinh lại màu vàng nhạt. Sau khi rửa và tinh chế bằng nước cất, Cloroform và Metanol, thu được thành phẩm là Andrographolide. Đối với thuốc thô, tổng sản lượng là 1-1,5%.

Nguyên liệu

Toàn bộ cây hoặc lá của cây Xuyên Tâm Liên Họ Ô rô – Andrographis Paniculata(Burm.f) (爵床科植物穿心莲).

Giám định

⑴ Lấy khoảng 1mg chế phẩm này, thêm 3ml Etanol, hoà tan ở nhiệt độ ấm, để nguội, thêm 1ml dung dịch Etanol của axit 3,5-Dinitrobenzoic (3,5-二硝基苯甲酸) 1% trong Etanol và 2 giọt dung dịch thử natri hydroxit, cho thấy đỏ tím.
⑵ Lấy khoảng 10mg chế phẩm này, thêm 2ml Etanol để hoà tan ở nhiệt độ thấp, thêm 2 đến 3 giọt dung dịch thử Kali hydroxit tạo Etanol, thấy sẽ chuyển dần sang màu đỏ.
(3) Lấy dung dịch dưới mục xác định hàm lượng và xác định nó bằng phương pháp đo quang phổ (Dược điển Trung Quốc 2000 Bộ 2 Phụ lục IV A), và nó có độ hấp thụ cực đại ở bước sóng 224nm.
⑷ Phổ hấp thụ ánh sáng hồng ngoại của sản phẩm này phù hợp với phổ điều khiển (Hình 301 của bộ quang phổ).

Tác dụng dược lý

Tác dụng kháng vi sinh vật gây bệnh

Thí nghiệm trên động vật cho thấy Andrographolide và NeoAndrographolide (新穿心莲内酯) đều có tác dụng ức chế và trì hoãn sự gia tăng thân nhiệt do Phế cầu, Song cầu khuẩn hoặc Liên cầu tan huyết nhóm A gây ra, Nhưng Andrographolide mạnh hơn NeoAndrographolide.

Các thí nghiệm in vitro cho thấy Xuyên Tâm Liên có tác dụng kháng HIV nhất định.

Công thức hóa học của Neoandrographolide
Công thức hóa học của Neoandrographolide

Tác dụng hạ sốt

Andrographolide có tác dụng hạ sốt ở các mức độ khác nhau trên Sốt nội độc tố, sốt do phế cầu hoặc liên cầu tan máu ở thỏ nhà. Tác dụng hạ sốt của hoạt chất Xuyên Tâm Liên A, B, C và D trên thỏ sốt do vắc xin thương hàn và phó thương hàn, hoặc do 2,4-Dinitrophenol gây ra sốt cao ở chuột bạch lần lượt bị suy yếu.

Tác dụng chống viêm

Hoạt chất Xuyên Tâm Liên nhóm A, B, C và D đều có tác dụng chống viêm ở các mức độ khác nhau. 1g / kg đường uống có thể ức chế sự gia tăng tính thấm của da hoặc mao mạch ổ bụng của chuột do Xylene hoặc axit Axetic, Giảm lượng dịch tiết cấp tính do dầu Croton gây ra trong túi hạt Selye. Nhưng không có ảnh hưởng rõ ràng đến sự tăng sinh của mô hạt. có thể ức chế sự phát triển phù chân chuột cống bằng Carrageenan (một mô hình kinh điển để đánh giá tác dụng chống viêm của một hoạt chất hay một dược liệu), nhưng tác dụng sẽ biến mất sau khi loại bỏ tuyến thượng thận. Hoạt chất D có tác dụng chống viêm mạnh nhất, tiếp theo là C, A và B.

Tác động đến chức năng miễn dịch của cơ thể

Có báo cáo rằng Xuyên Tâm Liên có thể tác dụng đến một số khía cạnh của miễn dịch tế bào. Nước sắc của nó có thể nâng cao năng lực nuốt Tụ cầu vàng của tế bào bạch cầu người. Sử dụng Xuyên Tâm Liên bằng đường uống có thể khiến da người chậm phản ứng đối với Old Tuberculin. Chế phẩm Xuyên Tâm Liên Tân Viêm Đắc Bình (穿心莲制剂新炎得平) (chứa các Este và Xeton), có thể làm tăng nồng độ Lysozyme (một Enzyme làm phân giải vỏ bọc của vách tế bào vi khuẩn) trong huyết thanh ở chuột nhắt và Tăng cường khả năng thực bào của đại thực bào và bạch cầu trung tính trong phúc mạc. Dùng liên tục Andrographolide sulfonate (穿心莲内酯磺化物) cho Thỏ hoặc Chuột nhắt có thể làm tăng đáng kể khả năng thực bào của các tế bào thực bào máu ngoại vi chống lại Phế cầu hoặc Staphylococcus aureus. Tiêm Andrographolin nhóm A dạng tiêm (穿心莲甲素) và Hỷ Viêm Bình dạng tiêm (喜炎平) cũng có thể tăng cường chức năng của thực bào. Andrographolide Succinate Half Ester khử nước (脱水穿心莲内酯琥珀酸半酯) cũng ức chế quá mẫn kiểu chậm ở chuột do 2,4-dinitrochlorobenzene (2,4-二硝基氯苯) gây ra.

Hỷ Viêm Bình dạng tiêm (喜炎平)
Hỷ Viêm Bình dạng tiêm (喜炎平)

Tác dụng kháng sinh dục

Xuyên Tâm Liên có tác dụng đình chỉ thai đáng kể. Xuyên Tâm Liên có thể gây ngừa thai ở chuột và phá thai ở thỏ đang mang thai. Nước sắc khi tiêm vào màng bụng có tác dụng làm ngừng thai trong các thời kỳ khác nhau: kết hợp phôi, Thụ thai, làm tổ và cuối kỳ ở chuột. Tiêm bắp, tiêm dưới da, bơm uống, tiêm trong phúc mạc, tiêm tĩnh mạch và tiêm trong tử cung đều có thể tạo ra tác dụng chống có thai sớm cực tốt. Tiêm trong tử cung, liều lượng nhỏ, và hiệu quả tốt. Nếu Hormone Progesterone hoặc hoàng thể ngoại sinh được tiết ra, Hormone (LH-RH) và Xuyên Tâm Liên được tiêm cùng một lúc có thể ngăn ngừa sẩy thai. Điều này cho thấy Xuyên Tâm Liên có thể có tác dụng đối kháng với Progesterone trong cơ thể, do đó gây sẩy thai. Có người cho rằng Xuyên Tâm Liên có tác dụng ức chế nhất định đối với sự phát triển của các tế bào nguyên bào nuôi cấy trong ống nghiệm. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng một số dẫn xuất bán tổng hợp của Andrographolide cũng có tác dụng chống mang thai sớm ở các mức độ khác nhau. Dẫn xuất Andrographolide khử nước-Pang-4 có tác dụng kháng thai thời kỳ sớm khá tốt trên chuột nhắt và chuột cống, là một loại thuốc tránh thai mới đáng được nghiên cứu nhiều hơn. Do đó thuốc có ảnh hưởng rõ rệt trên nguyên bào nuôi nhau thai, có thể khiến teo nhung mao nhau thai hoặc giảm số lượng tế bào, làm biến mất các Tế bào hợp bào và tế bào Langerhans, Phù kẽ và chảy máu.

Tác dụng Lợi mật bảo vệ gan

Xuyên Tâm Liên có tác dụng lợi mật đối với chuột cống, đồng thời có thể làm tăng trọng lượng gan ở chuột cống và rút ngắn thời gian ngủ do Cyclohexylbarbital Natri gây ra. Sử dụng trước Andrographolide có thể chống lại độc tính trên gan do carbon tetrachloride, D-galactosamine và acetamidophenol, và có thể làm giảm đáng kể mức SGPT, SGOT, SALP và HTG, tương ứng. Có báo cáo chỉ ra rằng chiết xuất Methanol của Xuyên Tâm Liên là chất độc và có thể thúc đẩy cái chết của chuột do bị tổn thương gan.

Tác dụng chống khối u

Andrographolide Succinate Half Ester khử nước có tác dụng ức chế nhất định đối với Khối u được cấy ghép W256. Andrographolide khử nước Disuccinate Half Ester Potassium Hydrogen được chế thành Arginine muối kép (viết tắt là andrographolate). Bất kể liều lượng lớn, trung bình, nhỏ đều có tác dụng ức chế tế bào khối u, tác dụng tăng lên tùy theo sự tăng liều, hiệu quả ức chế khối u là xác thực và ổn định. Các thí nghiệm in vitro đã chứng minh rằng Xuyên Tâm Liên có tác dụng ức chế sự tổng hợp DNA của các tế bào ung thư vú được nuôi cấy. Các thí nghiệm in vitro đã chứng minh: Xuyên Tâm Liên có tác dụng ức chế sự tổng hợp DNA của các tế bào ung thư vú được nuôi cấy.

Các tác dụng khác

Thuốc tiêm Viêm Hổ Ninh (炎琥宁) và Xuyên Hổ Ninh (穿琥宁) có tác dụng an thần rõ rệt, có thể rút ngắn thời kỳ Tiền mê của Natri Pentobarbital gây mê cho chuột nhắt, kéo dài thời gian gây mê, cũng có thể khiến gây mê với lượng nhỏ pentobarbital natri.

Andrographolide có thể làm tăng chức năng của vỏ thượng thận. Andrographolide nhóm A, B, C và D có thể làm teo tuyến ức của chuột vị con với liều lượng lớn hơn.

Thuốc tiêm Viêm Hổ Ninh (炎琥宁)
Thuốc tiêm Viêm Hổ Ninh (炎琥宁)
Thuốc tiêm Xuyên Hổ Ninh (穿琥宁)
Thuốc tiêm Xuyên Hổ Ninh (穿琥宁)

Ứng dụng lâm sàng

Dùng chữa Lỵ trực trùng, Leptospirosis, Viêm màng não, Viêm phổi, tăng cường chức năng vỏ Thượng Thận, Viêm đường hô hấp trên. Đối với nhu cầu lâm sàng của các bệnh nhiễm Vi rút, Đưa các nhóm ưa nước khác nhau vào cấu trúc Lacton của sản phẩm để tăng cường khả năng hòa tan trong nước và cải thiện hiệu quả chữa bệnh. Do đó, đã tạo ra nhiều loại thuốc tiêm Andrographolide. Thuốc tiêm Xuyên Tâm Liên, trên lâm sàng những loại thuốc được ứng dụng rộng rãi tiêu biểu trong danh mục này là Xuyên Hổ Ninh tiêm (穿琥宁), Viêm Hổ Ninh tiêm (炎琥宁) và Liên Tất Trị (莲必治) tiêm. Đã Được Bộ Y tế và cục quản lý Trung y Quốc gia liệt vào là một trong những loại thuốc thiết yếu trong khoa cấp cứu.

Thuốc tiêm Andrographolide
Thuốc tiêm Andrographolide

Phản ứng không mong muốn

Andrographolide uống có thể vì quá đắng mà gây nôn mửa. Do đó Sản phẩm này và các chế phẩm khác nhau có thể gây khó chịu dạ dày, chán ăn khi dùng đường uống với liều lượng lớn. Đã có báo cáo về hiện tượng nổi mẩn, đau thượng vị và sốc phản vệ sau khi tiêm bắp.

Các triệu chứng của phản ứng nặng có thể thấy: tức ngực, khó thở, sắc mặt nhợt nhạt, môi xanh tím, toát mồ hôi lạnh, mạch yếu, tụt huyết áp, v.v …;

Các phản ứng nhẹ thường biểu hiện như đau bụng, nôn mửa, hen suyễn, mày đay, nổi mẩn, chóng mặt, nhức đầu, và hắt hơi.

Thời gian phản ứng có thể ngay lập tức, hoặc 5-20 phút sau khi tiêm. Sau khi cấp cứu, thường cải thiện dần dần trong vòng 5 đến 45 phút, và một số cá nhân hồi phục trong vòng 24 giờ. Ngoài ra còn có các báo cáo về trường hợp Xuyên Tâm Liên ảnh hưởng trao đổi nước ối khiến tắc nghẽn nước ối cấp tính.

Tác dụng phụ

Sản phẩm được ứng dụng trên lâm sàng, ít tác dụng phụ gây độc. Liều gây chết trung bình của chiết xuất Andrographolide được dùng cho chuột là 13,19g / kg (tính theo Andrographolide).

Bác sĩ Nguyễn Trung Xin dịch. ( https://thuocchuabenh.vn/vi-thuoc-dong-y/nhung-nghien-cuu-hoat-chat-chiet-xuat-xuyen-tam-lien-andrographolide.html)

Hỏi đáp - bình luận