Tác dụng chữa bệnh và bài thuốc từ Bọ Cạp

Vị thuốc Đông y

Tên khác: Toàn trùng

Tên khoa học: Pelamnerus silenus Họ Bọ cạp  (Buthidae)

MÔ TẢ

Bọ cạp là loài côn trùng có đốt. Thân dài gồm phần đầu – ngực ngắn, bè rộng ra, có giáp cứng ở lưng, 4 đôi chân mảnh dài, đôi chân xúc giác là một cặp càng khỏe và nhọn. Phần bụng trước liền với phần đầu có 8 đốt không đều, to dần về phía dưới, phần bụng sau thót dần lại, chia 5 đốt, đốt cuối mang móc nhọn có tuyến độc cong ngược về phía trước.

PHÂN BỐ, NƠI SỐNG

Bọ cạp phân bố chủ yếu ở vùng nhiệt đới nóng và ẩm như châu Phi, châu Mỹ la tinh, châu Á. Trên thế giới, loài Buthus martensi Karsch là đối tượng chính được sử dụng nhiều.

Ở Việt Nam, bọ cạp phân bố ở những khu rừng ẩm ướt thuộc vùng đồng bằng và miền núi. Ban ngày, nó sống dưới tầng lá mục, hốc cây, vách đá, đến tối, mới bò đi kiếm mồi. Thức ăn của bọ cạp là sâu bọ, bướm, nhện. Khi bắt mồi, bọ cạp quặp chặt con mồi bằng đôi càng chắc khỏe, rồi cong phần bụng sau về phía trước, dùng móc độc giết mồi.

toàn yết - Bọ cạp
toàn yết – Bọ cạp

BỘ PHẬN DÙNG, THU HOẠCH, CHẾ BIẾN

Cả con bọ cạp được bắt vào tháng 2 – 6. Đem về, cho ngay vào nước trong hoặc nước có pha muối ăn với tỷ lệ 1 kg bọ cạp với 300 – 500g muối. Đun sôi trong 3 – 4 giờ, rồi vớt ra, phơi trong râm mát cho khô. Khi dùng, rửa sạch bọ cạp cho hết muối, rồi bỏ chân và đốt cuối. Có người còn cắt phần bụng sau để dùng riêng.

THÀNH PHẦN HÓA HỌC

Bọ cạp chứa protid, lipid, các acid amin cần thiết, một chất độc là buthotoxin, các chất betain, taurin, cholesterol, lecithin, các acid palmitic, acid stearic.

Buthotoxin là protid độc có tác dụng như độc tính của nọc rắn.

CÔNG DỤNG VÀ LIỀU DỪNG

Bọ cạp (cả con) có tên thuốc trong y học cổ truyền là toàn yết và phần bụng sau (thường gọi là đuôi), tên thuốc là yết vĩ được dùng với tác dụng trấn kinh, khu phong, chữa co giật, bán thân bất toại, méo miệng, cấm khẩu, tràng nhạc, thiên đầu thống, ung nhọt.

Liều dùng hàng ngày: 2,5 – 4,5g toàn yết hoặc 1 – l,5g yết vĩ dưới dạng thuốc bột hay làm viên, hoàn uống.

BÀI THUỐC

  • Chữa trẻ em kinh giật, co quắp, trợn mắt, nghiến răng:

Bọ cạp (bỏ đầu, rút ruột, tẩm rượu, sao giòn, 12g), răng lợn (đốt cháy, 12g), kinh giới (40g), câu đằng (12g), xác ve sầu (8g), phèn phi (8g).

Tất cả phơi khô, tán nhỏ, rây bột mịn, luyện với hồ làm viên bằng hạt đậu xanh. Trẻ em 5 – 6 tháng tuổi, mỗi lần uống 2 viên; 1 năm tuổi, mỗi lần 3 viên; 2 năm tuổi, mỗi lần 5 viên. Nghiền thuốc với nước trúc lịch (cây tre non nướng, ép lấy nước). Uống ngày 2 – 3 lần. (Kinh nghiệm của ông Phan Khắc Định – Thanh Hóa).

Hoặc bọ cạp (3g), tằm vôi (8g), giun đất (6g). Nghiền nhỏ, sắc với 200 ml nước còn 50 ml, uống trong ngày.

  • Chữa thần kinh mặt bị liệt: Bọ cạp (15g, đốt tồn tính), tằm vôi (l,5g), nam tinh (15g), phụ tử (15g). Tất cả, tán nhỏ, rây bột mịn. Ngày uống 3 lần, mỗi lần 5g với nước nguội (Tài liệu nước ngoài).

 

Tìm kiếm điều bạn cần
Đừng quên chia sẻ nếu thông tin hữu ích

Hỏi đáp - bình luận