Cận lâm sàng

Kỹ thuật Soi ổ bụng

Đừng quên chia sẻ nếu bài viết hữu ích:

1.   Cơ sở lý thuyết

Soi ổ bụng là một thăm dò được quan sát trực tiếp bằng mắt các cơ quan nằm trong phúc mạc . Kỹ thuật này được áp dụng đầu thế kỷ 20 , cho đến nay nhờ có những tiến bộ về kỹ thuật , soi ổ bụng không những giúp chẩn đoán bệnh mà còn giúp về điều trị

Soi ổ bụng có thể tiến hành soi cấp cứu hoặc soi theo kế hoạch .

1.1.    Chỉ định với hai mục đích :

a-   Mục đích chẩn đoán bệnh

  • Bao gồm tất cả các bệnh mạn tính , ác tính của các cơ quan nằm trong ổ bụng như gan , mật , lách tụy , tử cung , buồng trứng , màng bụng hoặc khối u chưa rõ nguồn gốc , chưa có chẩn đoán xác định .
  • Soi ổ bụng cấp cứu được xác định trong :

+ Chấn thương kín của ổ bụng .

+ Nghi viêm tụy cấp .

+ Nghi chửa ngoài dạ con vỡ .

Khi nghi ngờ bệnh lý các cơ quan có thể chọc hút dịch , chọc hút tế bào hoặc sinh thiết để xét nghiệm .

b-   Mục đích điều trị :

  • Chọc hút mủ , áp xe gan , chọc hút mủ áp xe khu trú trong ổ bụng .
  • Cắt dày dính từ phúc mạc đến các cơ quan trong ổ bụng .
  • Triệt sản bằng cắt hoặc thắt ống dẫn trứng qua soi ổ bụng .
  • Cắt u nang buồng trứng .
  • Nội soi cắt túi mật , lấy sỏi túi mật .

1.2.    Chống chỉ định :

  • Tình trạng bệnh nhân quá nặng không thể chịu đựng được thủ thuật soi ổ bụng, suy tim , tâm phế mạn tính , thoát vị hoành .
  • Các bệnh gây rối loạn máu chảy, đông như bệnh mái , xơ gan làm tỷ lệ Prothrombin quá thấp dưới 40%.
  • Viêm màng bụng cấp .
  • Có nhiều lỗ dò ra thành bụng .

1.3.    Kỹ thuật soi ổ bụng được tiến hành theo các bước sau :

  • Chọc vào thành bụng đưa kim bơm hơi sau đó bơm hơi vào ổ bụng .
  • Chọc đưa troca và máy soi vào ổ bụng
  • Xem các cơ quan trong ổ bụng
  • Tiến hành các thủ thuật chẩn đoán hoặc can thiệp điều trị
  • Khâu da .

2.   Qui trình kỹ thuật

1. Chuẩn bị :

a-   Hôm trước khi soi

  • Giải thích để bệnh nhân yên tâm
  • Hướng dẫn bệnh nhân : làm vệ sinh vùng bụng , nhịn ăn buổi sáng .
  • Làm vệ sinh vùng bụng cho bệnh nhân . Nếu có lông ở vùng xung quanh rốn thì phải cạo sạch .
  • Thụt tháo phân lần thứ nhất cho bệnh nhân vào tối hôm trước .

b-   Sáng hôm soi ổ bụng :

  • Cho bệnh nhân thụt tháo phân lần thứ hai vào 6 giờ sáng .
  • Yêu cầu bệnh nhân phải mặc quần áo viện .
  • Cho bệnh nhân đi tiểu hoặc đại tiện trước khi soi .
  • Thử phản ứng Novocain .
  • Đo mạch ,nhiệt độ , huyết áp trước khi soi báo cáo bác sỹ ( thủ thuật viên làm thủ thuật ).

2. Chuẩn bị dụng cụ

a-   Phòng soi ổ bụng và những dụng cụ không thể hấp sấy được gồm :

  • Đèn soi
  • Dây dẫn ánh sáng
  • Dây dẫn bơm hơi
  • Găng cao su

Phải được tiệt trùng bằng cách chiếu tia cực tím trong 1 giờ trong khi soi

b-   Dụng cụ vô khuẩn

  • Đồ vải được hấp ướt 2000C gồm :

+ áo mủ , khẩu trang phẫu thuật .

+ Khăn mổ

+ Găng tay

+ Bông gạc

Dụng cụ kim loại hấp khô 1200C

+ Bộ phận dụng cụ gây tê gồm : bát đựng novocain 1% , bơm tiêm 5ml kim gây tê .

+ Bộ dụng cụ bơm hơi gồm :

. Kim bơm hơi

. Bơm tiêm 20ml thật kít để kiểm tra hơi

. Dao chích

+ Bộ dụng cụ máy soi gồm

. Troca

. Kim thăm dò đầu tù

. Kim sinh thiết gan

. Kim sinh thiết phúc mạc

. Kéo

. Kẹp Kocher có răng

. Kẹp Kocher không răng để cầm máu

. Kẹp Kocher bóc tách nhỏ

. Kim chỉ khâu hoặc kìm kẹp, arap

+ Khay quả đậu

+ Cốc có chia độ

+ Cồn 70oC và cồn iốt

c. Dụng cụ sạch

+ Bông

+ ống xét nghiệm dịch thông thường

+ Lọ đựng bệnh phẩm sinh thiết

+ Lam kính làm xét nghiệm tế bào học

3.  Các bước tiến hành của điều dưỡng :

  • Rửa tay sạch
  • Trải khăn vuông vô khuẩn lên bàn để dụng cụ
  • Gắp từng dụng cụ để lên bàn theo trật tự đã qui định , đổ thuốc gây tê vào bát kền vô khuẩn .
  • Kiểm tra nguồn sáng và máy bơm hơi hoạt động bình thường .
  • Phụ mặc áo mổ cho bác sỹ thủ thuật .
  • Vệ sinh sát khuẩn vùng bụng của bệnh nhân để tiến hành soi , điều chỉnh bàn soi bệnh nhân nằm các tư thế tùy theo yêu cầu của bác sỹ ( ví dụ : đầu thấp hoặc nghiêng phải , nghiêng trái )
  • Theo dõi tình trạng bệnh nhân trong khi đang soi , nếu thấy bất thường báo ngay để bác sỹ biết .
  • Chuẩn bị lọ đựng bệnh phẩm sinh thiết ( nếu có ) và ghi họ tên , tuổi , số giường vào nhãn của lọ .

4.   Dọn dẹp và bảo quản dụng cụ :

  • Quần áo mổ đem gửi nhà giặt
  • Đèn soi và các dây dẫn lau sạch bằng cồn
  • Dụng cụ bằng kim loại được rửa bằng nước sạch và nước xà phòng
  • Bơm tiêm và kim bơn hơi , kim sinh thiết khi rửa phải chú ý bơm nước thông rửa sạch , không để bẩn tắc trong lòng kim .
  • Các dụng cụ như troca bơm hơi phải tháo rời khi rửa .
  • Sau khi rửa phải để khô , lau dầu hoả để chống rỉ , để khô bay hết dầu và xếp vào hộp theo bộ soi ổ bụng và mang đi hấp
  • Gửi các bệnh phẩm xét nghiệm sinh hóa,tế bào học,mô bệnh học nếu có

5.    Chăm sóc , theo dõi bệnh nhân sau soi ổ bụng

  • Khiêng cáng bệnh nhân về giường , đỡ bệnh nhân dịch lưng nhẹ nhàng từ cáng sang giường .
  • Thực hiện thuốc theo y lệnh của bác sỹ nếu có
  • Theo dõi :

+ Sắc mặt , mạch , nhiệt độ ,huyết áp , nhịp thở .

+ Nếu có dấu hiệu : Ngất , đau bụng , nôn , bụng chướng hơi , khó thở phải mời bác sỹ đến ngay .

Hỏi đáp - bình luận