Bệnh da liễu

Điều trị bệnh da bằng PUVA

Đừng quên chia sẻ nếu bài viết hữu ích:

I.  ĐẠI CƯƠNG

Điều trị bằng PUVA là phương pháp chiếu tia cực tím bước sóng A từ 320 nm đến 400 nm kết hợp với một tác nhân quang động lực thuộc nhóm psoralene.

PUVA có nhiều tác dụng trong điều trị đó là ức chế tổng hợp ADN làm giảm tăng sinh tế bào. Ngoài ra, PUVA còn có các tác dụng khác như giảm số lượng và chức năng của tế bào langerhans, giảm lympho T, kích thích tế bào sừng sản xuất cytokin,…

II.  CHỈ ĐỊNH

  • Vảy nến.
  • Bạch biến.
  • Ung thư lympho T ở da (mycosis fongoide).
  • Viêm da cơ địa.
  • Bệnh tế bào mast (mày đay sắc tố).
  • Rụng tóc thể mảng.
  • Bệnh da ánh sáng (PMLE, mày đay ánh nắng).
  • Lichen phẳng.
  • á vảy nến (thể giọt/Pityriasis Lichenoides Chronica, thể mảng lớn, thể chấm).
  • Sẩn cục.
  • Viêm da tiếp xúc.
  • Xơ cứng bì khu trú.

III.  CHỐNG CHỈ ĐỊNH

1. Chống chỉ định tuyệt đối

  • Hội chứng nevi loạn sản di truyền.
  • Ung thư tế bào đáy.
  • Phụ nữ có thai và cho con bú.
  • Tiền sử u da.
  • Bệnh có rối loạn sửa chữa ADN (xeroderma pigmentosum, hội chứng Cockayne, hội chứng Bloom).
  • Tiền sử điều trị trước đó bằng tia xạ,
  • Lupus ban đỏ hệ thống.

2.  Chống chỉ định tương đối

  • Dưới 10 tuổi.
  • Người bệnh bị dầy sừng ánh sáng.
  • Porphyrin da.
  • Đục thủy tinh thể.
  • Một số bệnh  có  thể  bị  nặng  lên  khi  chiếu  UV,  như:  pemphigus  và pemphigoid.
  • Đang điều trị thuốc ức chế miễn dịch methotrexat, ciclosporin.
  • Bệnh porphyrin.
  • Bệnh lý gan thận nặng.
  • Nhậy cảm ánh sáng liên quan hoặc không đến thuốc.
  • Đục nhân mắt.
  • Điều trị quá 2000J hoặc 250 lần chiếu.
  • Loại da I.

IV.  CHUẨN BỊ

1. Người thực hiện

  • Bác sĩ: 1 người
  • Điều dưỡng/kỹ thuật viên: 1 người
  • Hộ lý: 1 người

2.  Dụng cụ

  • Đèn chiếu UVA
  • Đèn chiếu tại chỗ (Máy UVA Panosol II)
  • Buồng chiếu toàn thân (Máy UVA HOUVA II)

3.  Người bệnh

  • Tắm, vệ sinh sạch sẽ.
  • Được tư vấn về bệnh, tư vấn về điều trị: hiệu quả của điều trị, tác dụng phụ, các nguy cơ khi điều trị bằng

Dùng thuốc psoralene (8-MOP) trước khi chiếu:

  • Uống trước khi chiếu 2 giờ với liều 0,6/mg/kg hoặc 25mg/m2.
  • Bôi tại chỗ trước khi chiếu 1 giờ.
  • Tắm dung dịch 3,6mg 8-MOP/lít ngay trước lúc chiếu hoặc trước chiếu 30 phút.
  • Đeo kính đen trong trường hợp dùng đường uống trong vòng 24 giờ kể từ khi ống thuốc.

4.  Hồ sơ bệnh án

  • Bệnh án ghi chép đầy đủ, có số hồ sơ, mã người bệnh, chẩn đoán xác định, mô tả chính xác và cụ thể thương tổn.
  • Các xét nghiệm thực hiện đầy đủ trước khi chiếu.
  • Có bản cam kết của người bệnh hoặc người thân người bệnh trước khi chiếu.
  • Ghi chép đầy đủ liều chiếu ở mỗi lần và liều chiếu tích lũy.
  • Đánh giá tiến triển thương tổn, tình trạng bệnh và các tác dụng phụ sau mỗi lần chiếu.

5.  Kiểm tra người bệnh

  • Đánh giá loại da của người bệnh.
  • Khám đánh giá mức độ nặng của thương tổn theo các chỉ số của từng bệnh và ghi đầy đủ vào hồ sơ bệnh án.
  • Khám mắt kiểm tra tình trạng đáy mắt, tình trạng thủy tinh thể.
  • Làm xét nghiệm men gan (SGOT, SGPT), chức năng gan, thận.

6.  Thực hiện kỹ thuật

  • Sử dụng nguồn điện 220-250V.
  • Đeo kính bảo vệ mắt cho người bệnh và nhân viên tiếp xúc trực tiếp với nguồn tia UVA phát ra từ máy. Sau đó cho người bệnh đứng vào buồng chiếu, hoặc đưa tay, chân, hoặc để hở vùng da cần điều trị (dùng vải đen che các phần da không có thương tổn nếu thương tổn ít và khu trú).
  • Bật ổn áp và bật khóa nguồn điện của máy.
  • Xác định liều đỏ nhiễm độc quang tối thiểu của từng người bệnh.
  • Chỉnh công suất máy và liều chiếu với các bước sau: thực hiện liều ban đầu nhỏ tùy theo từng loại da và dựa vào liều nhiễm độc quang tối thiểu. Sau đó, trước khi chiếu đánh giá lại tình trạng đỏ da và tăng sắc tố tăng dần liều lên, nhưng không quá 5 lần liều ban đầu. Trong một liệu trình điều trị thực hiện thường là 3 buổi/tuần trong 6 – 8 tuần, không vượt quá 30 buổi chiếu (liều chiếu tích lũy không quá 150J/cm2).

V. THEO DÕI

  • Triệu chứng khó chịu về tiêu hóa khi uống 8 – MOP: buồn nôn, nôn.
  • Ban đỏ ở da thường xuất hiện sau 48-72 giờ, khô da, ngứa.
  • Đục thủy tinh thể: khám mắt định kỳ 1 tháng/lần đánh giá đáy mắt và tình trạng thủy tinh thể.
  • Nguy cơ ung thư da: khám da 1 năm/lần.

VI.  XỬ TRÍ TAI BIẾN

  • Với triệu chứng tiêu hóa: chia 1/2 liều dùng 2,5 giờ trước chiếu và 1/2 liều khác 2 giờ trước chiếu, hoặc dùng biện pháp tắm 8-MOP.
  • Ban đỏ, ngứa: dùng mỡ corticoid.
  • Khô da: kem làm mềm, dưỡng ẩm.

Hỏi đáp - bình luận